Netcongestie: wat het is, en wat uw thuisbatterij ermee kan verdienen

Netcongestie is geen tekort aan stroom. Er is stroom genoeg. Het probleem is dat te veel stroom tegelijk door dezelfde kabel wil. TenneT beschrijft het treffend: het transportnet zit vrijwel overal in Nederland tijdens de piekuren aan zijn maximum.

Dat heeft een prijs gekregen. En sinds kort ook een opbrengst.

Hoe vol het net inmiddels zit

De derde voortgangsrapportage van het Landelijk Actieprogramma Netcongestie (april 2026) zet de omvang op scherp:

• 15.014 grootverbruikers stonden eind 2025 op de wachtlijst voor een aansluiting of meer afnamecapaciteit — 26% meer dan een jaar eerder.
• Samen gaat het om 9,3 gigawatt aan gevraagd vermogen.
• Daarnaast wachtten 8.687 bedrijven op ruimte om stroom terug te leveren.
• Van alle transportverzoeken in 2025 kon ongeveer 5% worden gehonoreerd.

Verzwaren van het net kost jaren. Daarom verschuift de aandacht naar iets wat vandaag al kan: het net slimmer gebruiken.

Sinds 1 juli 2026 staan ook huishoudens in de wachtrij

Tot voor kort hadden kleinverbruikers gereserveerde ruimte op het net. Dat is veranderd. Sinds 1 juli 2026 komen ook aanvragen van huishoudens in congestiegebieden op dezelfde wachtlijst terecht. Het raakt u als u een nieuwe aansluiting nodig hebt, of uw bestaande aansluiting wilt verzwaren — bijvoorbeeld van één naar drie fasen voor een warmtepomp of laadpaal.

Hebt u geen zwaardere aansluiting nodig, dan verandert er niets voor u.

Interessant is het prioriteitskader dat de ACM daarbij hanteert. Drie categorieën krijgen voorrang, en congestieverzachters — waaronder energieopslag — staan in de eerste categorie. Woningbouw en scholen volgen pas in de derde. Met andere woorden: een installatie die het net ontlast in plaats van belast, wordt in de rij anders behandeld.

Wat netbeheerders betalen voor flexibiliteit

Hier wordt het concreet. Enexis, Liander en Stedin zijn een marktuitvraag gestart voor flexibel vermogen uit slimme apparaten in huis. De omvang: 255 megawatt in zes congestiegebieden in Gelderland, Utrecht, delen van de Flevopolder en Noord-Brabant Oost. Ter vergelijking: dat is ongeveer het elektriciteitsverbruik van een stad als Haarlem.

De beschikbaarheidsvergoeding hangt af van hoe lang uw apparaat inzetbaar moet zijn:

Inzetduur	Vergoeding per kW per jaar	Per maand
2 uur	€ 60	€ 5,00
4 uur	€ 90	€ 7,50
6 uur	€ 120	€ 10,00

Vier soorten apparaten mogen meedoen: thuisbatterijen, hybride warmtepompen, all-electric warmtepompen en thuislaadpunten. Zonnepaneelomvormers zitten nadrukkelijk niet in deze eerste ronde; netbeheerders onderzoeken of die in een latere uitvraag kunnen worden toegevoegd.

De inschrijving loopt tot 31 maart 2027 op volgorde van binnenkomst, en de operationele inzet start vanaf november 2026.

Wat dat voor u als huishouden betekent

Belangrijk om te begrijpen: die € 60 tot € 120 per kilowatt is wat de netbeheerder betaalt aan de marktpartij die het vermogen aanbiedt — uw energieleverancier of een aggregator. U sluit een contract met die partij, en wat er bij u terechtkomt, hangt af van dát contract.

Om een idee te geven van de schaal: een aanbieder met honderd thuisbatterijen die samen 450 kW leveren met twee uur inzetduur, ontvangt daarvoor zo’n € 27.000 per jaar aan beschikbaarheidsvergoeding.

De leveranciers die meedoen zijn inmiddels de bekende namen: Eneco, Essent, Vattenfall, Frank Energie, Zonneplan, Budget Thuis, Innova Energie, Quatt en Tibber. Waar het vorig jaar nog om 35.000 huishoudens ging, mikken netbeheerders en leveranciers nu op 50.000 tot 70.000 huishoudens.

Het sturen gebeurt automatisch, vooral tijdens de winterse avondpiek tussen 16.00 en 21.00 uur. Het uitgangspunt is dat huishoudens gewoon doordraaien en er zelf niets voor hoeven te doen.

Ons advies: vraag uw leverancier concreet wat úw vergoeding wordt, bij welke batterijcapaciteit, en hoe vaak uw batterij dan wordt aangestuurd. Een vergoeding die uw zelfverbruik in de weg zit, kan onder de streep ongunstiger uitpakken dan geen vergoeding. Dat verschil zit in de voorwaarden, niet in het tarief.

En zakelijk: redispatch en congestiemanagement

Voor bedrijven bestaat er een ander spoor. Bij redispatch passen partijen hun verbruik of teruglevering op korte termijn aan om congestie te voorkomen. Stedin kan deelname in bepaalde congestiegebieden zelfs verplicht stellen — redispatch met biedplicht.

Biedingen lopen via GOPACS, het platform voor congestiemanagement. Verzoeken komen binnen vanaf 15.30 uur de dag ervoor tot 45 minuten voor aanvang. Anders dan bij de huishoudensregeling ligt het tarief niet vast: u bepaalt uw eigen bod, en de netbeheerder kiest de meest efficiënte oplossing.

Er zijn wel voorwaarden: samenwerking met een Congestie Service Provider is verplicht, en u hebt een op afstand uitleesbare meter nodig.

Ook de nettarieven gaan bewegen

Naast vergoedingen komt er een tweede geldstroom aan: kortingen op het transporttarief. De ACM ziet grond voor een gunstiger transporttarief voor batterijsystemen die congestie helpen verminderen — een korting die kan oplopen tot 65%. De redenering is dat een batterij die het net niet belast op krappe momenten, ook geen extra netinvestering veroorzaakt.

Daarnaast werkt Netbeheer Nederland aan tijdsafhankelijke nettarieven, waarbij het moment van de dag meebepaalt wat u voor transport betaalt.

Dat maakt de rekensom voor opslag stap voor stap gunstiger — maar ook ingewikkelder. Het loont om te weten in welk regime u terechtkomt voordat u een systeem koopt.

Waar wij bij helpen

Netcongestie is inmiddels een onderwerp met tarieven, marktuitvragen, prioriteitskaders en contractvormen. Weinig huishoudens en ondernemers hebben tijd om dat allemaal bij te houden.

Wij kijken naar uw situatie: in welk gebied u zit, welke regelingen daar lopen, welke capaciteit bij uw verbruik past en welk leverancierscontract daarbij het gunstigst uitpakt. Geen standaardpakket, maar een systeem dat klopt met wat u werkelijk verbruikt — en met de regels die op uw adres gelden.